EU, Nga đang phải gồng mình để theo đuổi cuộc xung đột ở Ukraine trong khi cả hai bên đều đã kiệt quệ, tất cả đều nằm trong dự tính của Mỹ
Sau thất bại ở Minsk, Kiev và Donbass làm gì?
Ngày 31/1/2015, sau nhiều lần đình đốn, các bên liên quan trong cuộc khủng hoảng ở Ukraine gồm Đức, Pháp, Nga, Ukraine cuối cùng cũng đã có thể sắp xếp để ngồi lại với nhau. Tuy nhiên, kết quả đúng như dự đoán, họ bàn bạc căng thẳng trong 4 tiếng đồng hồ và khi cửa phòng nghị sự khép lại, không một thỏa thuận nào đạt được giữa các bên.
Điều quan trọng nhất lúc này, sau khi đàm phán đổ bể, các bên sẽ xử sự với nhau như thế nào trước khi có cuộc đàm phán tiếp theo? Cục diện chiến trường lúc này sẽ mang yếu tố quyết định.
Nga tiếp tục bơm thêm chuyến hàng viện trợ thứ 12 cho ly khai Donbass và đang sắp xếp chuyến hàng thứ 13. Có thể thấy tần xuất "viện trợ nhân đạo" ngày càng tăng tiến theo những diễn biến gấp gáp trên chiến trường. Cùng lúc đó, phe ly khai cũng mở những cuộc tấn công dồn dập nhằm mở rộng phạm vi kiểm soát của mình.
 |
| Một tay súng thuộc lực lượng ly khai ở khu vực Donetsk bắn ra từ một chung cư |
Ngày 31/1/2015, đại diện của Bộ quốc phòng Cộng hòa nhân dân Donetsk tự xưng, ông Edward Basurin cho biết các vòng vây ở Debaltsevo ngày càng siết chặt, số lượng binh lính Ukraine bị bắt làm tù binh tăng lên từng ngày, và Donetsk đã kêu gọi thêm nhiều binh lính ra hàng.
Trong khi đó ở Lugansk, Mariupol... các cuộc pháo kích của ly khai đang khiến quân Ukraine mất hết tinh thần chiến đấu. Dưới sự hậu thuẫn của Nga, và quyết tâm chiến tranh cao hơn, Donbass dường như đang kiểm soát được thế thượng phong trên chiến trường.
Còn trong khi đó, nhìn vào cách mà Ukraine đang thể hiện trong quân sự, người ta khó có thể hiểu được Kiev đang muốn đánh thế nào?
Ngoài tiền tuyến, quân đội đáp trả yếu ớt, nhu nhược, và thiếu tinh thần chiến đấu. Trong hậu phương, Kiev ra lệnh tổng động viên một cách cưỡng bức. Họ cấm thanh niên trong tuổi nhập ngũ ra nước ngoài, lên danh sách những người trốn trình diện đi lính...
Phải chăng Ukraine đang theo đuổi phương sách biển người, khi số quân dự kiến tổng động viên từ ngày 20/1/2015, kéo dài 90 ngày, phải đủ 50.000 lính. Và giai đoạn thứ hai với số lính cao hơn sẽ bắt đầu được thu gom vào giữa tháng 4, kéo dài 60 ngày.
Theo dự đoán của nhiều chuyên gia của Kiev thì việc bắt lính cưỡng bức này sẽ chỉ khiến Kiev sụp đổ trong chớp mắt. Bởi nó gia tăng sự bất mãn trong nhân dân và sẽ có thêm nhiều tỉnh đòi ly khai, độc lập.
Và đồng thời, Ukraine cũng không đủ chiến phí, hay trang thiết bị vũ khí để trang bị cho những người lính mới. Cách mà Kiev đang làm chỉ là đẩy lính vào "nồi hơi" ở Debaltsevo và Shastye, nơi mà ngày ngày có hàng trăm người thương vong mà chủ yếu của phe Ukraine.
 |
| Ukraine vừa dốc tiền để mua vũ khí hạng nặng mới nhằm phục vụ chiến tranh. Số tiền này có thể xuất phát từ EU viện trợ |
Tuy nhiên, đây cũng là một biện pháp để Kiev ép ngược phương Tây. Khi họ không đủ sức chiến đấu, và họ không có quyền lựa chọn việc đàm phán hòa bình, thì trách nhiệm của Mỹ, châu Âu là phải lo phần vũ khí, chiến phí để Ukraine có thể theo đuổi chiến tranh. Chắc rằng Kiev đang rất thèm những đoàn xe viện trợ như cách mà Nga đã làm với ly khai.
Cả EU và Nga đều kiệt sức
Tình trạng của Nga và EU lúc này đang trong một sự khó khăn tương tự nhau. Có thể đoán định rằng đã có thời điểm cả Brussels và Moscow cảm thấy... ước gì không có khủng hoảng Ukraine, và cái giá của Crimea phải chăng là quá đắt?
Hiện tại, Nga đang suy thoái kinh tế và trong những dự báo xấu, Moscow còn đối mặt với nguy cơ khủng hoảng kinh tế. Bộ Phát triển Kinh tế Nga bắt đầu phải điều chỉnh lại dự báo tăng trưởng kinh tế của họ trong năm 2015, khi ước tính GDP giảm 3% trong bối cảnh giá dầu 50USD/thùng như hiện nay.
Trong khi hồi tháng 12/2014, con số dự báo là âm 0,8%, dựa trên giá dầu tính mức 80 USD/thùng.
Kinh tế Nga bị tác động kép từ việc giá dầu giảm và các biện pháp trừng phạt của phương Tây, ngăn chặn việc vay mượn từ bên ngoài. Đồng ruble của Nga đã giảm một nửa giá trị so với đồng USD và đồng euro kể từ đầu năm 2014, khiến lạm phát tăng mạnh.
Năm 2014, tăng trưởng kinh tế của nước này giảm xuống 0,6%, so với mức 1,3% của năm trước đó. Những khó khăn của nền kinh tế đã khiến dòng vốn bị rút đi trong năm ngoái lên tới 150 tỷ USD, một con số cao kỷ lục sau khi Liên Xô tan rã.
Theo Bộ trưởng Kinh tế Nga Alexei Ulyukayev, số vốn bị rút trong năm 2015 có thể là 115 tỷ USD và đầu tư có thể sụt giảm 13%.
Bộ Phát triển Kinh tế Nga cũng ước tính tỷ lệ lạm phát tính bình quân cho cả năm 2015 là 12%, so với dự báo trước đó là 7,5%. Theo ông Ulyukayev, lạm phát tháng Một có thể là 13,1%.
Nga phải đối mặt với việc thất nghiệp trầm trọng trên mọi lĩnh vực, khu vực trong cả nước. Trong khi đó, họ vẫn phải gồng minh mở túi cho chi tiêu quân sự, quốc phòng, và cả chi trả chiến phí cho những người ly khai ở Ukraine. Chưa kể đến việc Moscow đã hứa sát cánh cùng Athens để Nga có thể tranh thủ giành giật sự ảnh hưởng lên Hy Lạp - một quốc gia đang chán ngán châu Âu.
 |
| Người dân Tây Ban Nha biểu tình |
Châu Âu dù ở bên áp đặt, nhưng tình trạng chẳng kém gì Nga. Mắt xích Hy Lạp trong EU dường như đã tuột, nhưng điều đáng ngại hơn ở chỗ sau Hy Lạp sẽ là những gì thì không ai dám chắc.
Tây Ban Nha đang biểu tình ước tính lên tới 100.000 người ở Thủ đô để phản đối chính sách kham khổ. Người Ý cũng có thái độ sẵn sàng xuống đường nếu chính phủ mới không đáp ứng được nguyện vọng nới lỏng sợi dây đang quấn quanh bụng của nhân dân.
Trong khi đó tại London, hàng nghìn người đã xuống đường để phản đối các chính sách của chính phủ về an sinh xã hội, bảo hiểm, nhà ở. Còn ở Đức, hàng nghìn nông dân tiếp tục đến cửa các tòa nhà công quyền để đổ bỏ trái cây, nông sản và chưng lên các biểu ngữ phản đối chính sách của chính phủ.
Có thể thấy Hy Lạp đã là tiếng chuông đầu tiên cảnh tỉnh các nhà lãnh đạo EU. Và cũng thức tỉnh những người dân châu Âu đang chịu cảnh thắt lưng buộc bụng về một tương lai đấu tranh mới. Tất cả những điều đó khiến EU thực sự lâm nguy và liên minh đó có thể tan vỡ bất kỳ lúc nào nếu không được giải quyết vấn đề một cách triệt để.
Và cũng nhấn mạnh rằng kinh tế EU không khá khẩm gì nhiều. Và một số quốc gia đầu tàu EU như Pháp nhiều năm nay vẫn giữ mức tăng trưởng ở con số không tròn trĩnh. Tổng thống Pháp trong thông điệp năm mới đã phải hứa hẹn với người dân rằng năm 2015, tăng trưởng sẽ nhích lên và không phải một số 0 nữa.
Đồng thời những bất ổn trong khu vực cũng khiến EU phải tăng cường quân sự. Tây Ban Nha còn phải bán tài sản, bất động sản thuộc sở hữu quân đội để mua vũ khí. Còn NATO tiếp tục lên gồng với việc tăng quân, tăng căn cứ quân sự.
Xét toàn cục, Nga và EU đều đã kiệt quệ. Đó là lý do vì sao các lệnh trừng phạt bổ sung của EU chỉ gồm cấm đoán một vài nhân vật tại Nga không được đi lại, không được tiêu tiền. Biện pháp này thực chất chỉ mang tính hình thức để đối phó với những sức ép từ Mỹ.
Mỹ ở đâu trong sự khó khăn của EU?
Trong bối cảnh đó, người ta sẽ mong muốn một tiếng nói, một sự ra mặt của Washington. Và Mỹ lập tức xuất hiện. Ngoại trưởng Mỹ John Kerry lên kế hoạch đến Ukraine, thể hiện sự ủng hộ đến cùng.
Chưa cần biết Mỹ sẽ mở túi chi gì, nhưng sự xuất hiện của một quan chức Mỹ bao giờ cũng như liều thuốc tăng lực với Kiev, để chính quyền này gồng lên mà đánh nhau với những người miền Đông. Các diễn biến trong năm 2014 đã chứng minh điều đó sau một loạt chuyến thăm của giám đốc CIA, Ngoại trưởng Kerry, hay Phó Tổng thống Joe Biden.
 |
| Ngoại trưởng Mỹ trong chuyến thăm Ukraine trước đây |
Còn với châu Âu, Tổng thống Mỹ điện đàm với Thủ tướng Đức, Ngoại trưởng Mỹ đi Hungary úy lạo sau khi biểu tình chống chính phủ xảy ra dồn dập...
Từ đầu cục diện đến nay, Washington vẫn giữ nguyên thái độ ban đầu: cổ vũ cho các bên tử chiến. Thực tế thì Washington dù đã hứa chi nhiều tiền cho Ukraine, nhưng dường như chưa một khoản nào được giải ngân. Nếu Ukraine có tiền, đó là số tiền đến từ liên minh châu Âu EU, không phải số tiền đến từ phía Mỹ.
Nói cục diện Ukraine vẫn trong tầm kiểm soát của Washington quả không ngoa, bởi họ không mất tiền, không mất người, nhưng họ vẫn đem lại cho Nga nguy cơ sụp đổ cả một nền kinh tế. Chỉ có điều, nếu hạ được Nga, Mỹ cũng đứng trước nguy cơ mất cả châu Âu.
- Đỗ Minh Tú
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét